砰cie Buddy

W czasach historycznego Buddy Siddharty Gautamy Siakjamuniego Indie by造 krajem kwitn帷ej kultury. Panowa豉 tam prawdziwa duchowa otwarto嗆, kt鏎 mo積a por闚na do europejskiego Renesansu i prze這mu lat sze嗆dziesi徠ych dwudziestego wieku. Dynamicznie rozwija造 si przer騜ne szko造 i pogl康y filozoficzne. Podwa穎no stare nauki i duchowy autorytet bramin闚. Ludzie chcieli 瞠by nauki mia造 ca這軼iowy charakter: wymagali, by 鈍iatopogl康 oferowa praktyczne metody przydatne w codziennym 篡ciu. Nauki musia造 mie solidn podstaw, jasne metody i daj帷y si osi庵n望 cel. Bardzo ostro積ie wydawano s康y, poniewa je郵i kto g這si tez, kt鏎 kto inny potrafi obali, ten pierwszy stawa si uczniem drugiego – wymaga豉 tego duchowa uczciwo嗆 owych czas闚.

Budda urodzi si oko這 560 roku p.n.e. w kr鏊ewskiej rodzinie na po逝dniu obecnego Nepalu, niedaleko 闚czesnego miasta Kapilavastu. Rodzina nale瘸豉 do rodu Siakja i linii Gautam闚. St康 pochodzi jego nazwisko Siddharta Gautama Siakjamuni. Jego narodzinom w czasie majowej pe軟i ksi篹yca towarzyszy造 szczeg鏊ne znaki, a jego rodzice otrzymali nast瘼uj帷 przepowiedni: „Je郵i ch這piec nie zetknie si z cierpieniem tego 鈍iata, b璠zie wielkim w豉dc i spe軟i wszystkie wasze 篡czenia. Je瞠li jednak pojmie cierpienie wszystkich uwarunkowanych stan闚 egzystencji, porzuci poszukiwanie chwilowego szcz窷cia i uka瞠 鈍iatu ca趾owicie nowe wymiary.”

Rodzice postanowili w闚czas, 瞠 b璠 wychowywa syna w cieplarnianych i sztucznych warunkach pa豉cowego 篡cia. W 鈍iecie jaki stworzyli ch這pcu, otacza造 go tylko m這do嗆, pi瘯no i przyjemno軼i. Otrzyma 鈍ietne wykszta販enie obejmuj帷e najwa積iejsze nauki, sztuki i sporty, a jako cz這nek kasty wojownik闚 musia r闚nie doskonale opanowa sztuki walki. We wszystkich dyscyplinach wyr騜nia si wspania造mi zdolno軼iami. By inteligentny, subtelny, odwa積y i silny. Przed jego nielicznymi wycieczkami do „normalnego” 鈍iata na zewn徠rz pa豉cu przygotowywano wszystko tak, 瞠by styka si tylko z m這dymi, zdrowymi i szcz窷liwymi lud幟i. I tak m這dy ksi捫 dorasta w swoim luksusowym 鈍iecie, cieszy si 篡ciem, w ko鎍u o瞠ni si i sp這dzi syna.

Trwa這 to do jego dwudziestych dziewi徠ych urodzin. W闚czas to w czasie potajemnych wycieczek w towarzystwie przyjaciela pozna inn stron 篡cia. W ci庵u trzech kolejnych dni zobaczy cz這wieka ci篹ko chorego, starca i zmar貫go. To, do czego zwyczajny cz這wiek przyzwyczaja si zazwyczaj stopniowo, uderzy這 go tak nagle, 瞠 do鈍iadczenia te g喚boko nim wstrz御n窸y. Nagle zrozumia, 瞠 鈍iatowe rado軼i, pi瘯no, si豉 i m這do嗆 s uwarunkowane i przemijaj帷e. Wr鏂i do pa豉cu, lecz nic go ju nie cieszy這. Zacz掖 szuka wyj軼ia z tej dopiero co odkrytej sytuacji, w jakiej jest ka盥y cz這wiek, bo ka盥y musi kiedy zachorowa, zestarze si i umrze.

Nast瘼ny dzie przyni鏀 kolejne do鈍iadczenie, kt鏎e mia這 si odcisn望 na ca造m jego dalszym 篡ciu. Zobaczy cz這wieka siedz帷ego w g喚bokiej medytacji, kt鏎ego twarz emanowa豉 szcz窷ciem, moc i spokojem. Wtedy zrozumia, 瞠 prawdziw wolno嗆 znale潭 mo積a tylko we w豉snym umy郵e. Wiedzia jednak, 瞠 w dotychczasowym 篡ciu nie ma miejsca na medytacj i tego rodzaju poszukiwania. Postanowi wi璚 porzuci pa豉c i ksi捫璚e luksusy. Obci掖 d逝gie w這sy, znak szlachetnego pochodzenia i wyruszy na spotkanie najlepszych mistrz闚 duchowych tamtych czas闚, aby si od nich uczy. Cho nauka przychodzi豉 mu bardzo 豉two i szybko, i cz瘰to prze軼iga swych nauczycieli, 瘸dna z ich metod nie mog豉 wyprowadzi go poza ograniczone, przemijaj帷e do鈍iadczenia.

Pchany g喚bokim pragnieniem przyniesienia pomocy wszystkim czuj帷ym istotom nie pomija 瘸dnej mo磧iwo軼i, kt鏎a mog豉by przybli篡 go do tego celu. Przy陰czy si wi璚 do grupy pi璚iu ascet闚 篡j帷ych w lasach w okolicy, kt鏎a dzi nazywa si Bodhgaja. Wcze郾iej jako ksi捫 do鈍iadczy wszystkich rado軼i cia豉 i zmys堯w, a teraz uzna, 瞠 wra瞠nia zmys這we s przeszkod w uzyskaniu wi瘯szej duchowej przejrzysto軼i. Praktykowa wi璚 ca趾owite wyrzeczenie i niemal zag這dzi si na 鄉ier. W ko鎍u jednak zauwa篡, 瞠 asceza os豉bi豉 nie tylko jego cia這, ale i umys, natomiast wcale nie przybli篡豉 go do celu. To do鈍iadczenie by這 nast瘼nym punktem zwrotnym w jego 篡ciu: dzi瘯i niemu m鏬 teraz porzuci skrajno嗆 ca趾owitej ascezy, tak jak niegdy porzuci skrajno嗆 篡cia wype軟ionego przyjemno軼iami.

Gdy Siddharta powr鏂i do si, usiad w cieniu s造nnego p騧niej drzewa bodhi i przysi庵, 瞠 nie ruszy si z tego miejsca, zanim nie urzeczywistni takiego poziomu do鈍iadczania, kt鏎y wykracza poza cierpienia staro軼i, choroby i 鄉ierci. Sze嗆 dni i nocy sp璠zi tam siedz帷 w g喚bokiej medytacji. Jego wch這ni璚ie medytacyjne by這 tak niewzruszone, 瞠 ani wewn皻rzne ani zewn皻rzne rozproszenie nie mog這 mu przeszkodzi. Si鏚mego dnia o 鈍icie, w dniu majowej pe軟i ksi篹yca i swoich 35 urodzin osi庵n掖 o鈍iecenie. Od tej pory nazywa siebie Budd czyli Przebudzonym. Tybeta鎍zycy s這wo Budda przet逝maczyli jako sangdzie, co oznacza doskona貫 oczyszczenie ze wszystkich zas這n niewiedzy (sang) i pe軟e rozwini璚ie naturalnych w豉軼iwo軼i umys逝 (dzie). Wzywaj帷 ziemi na 鈍iadka swego o鈍iecenia, Budda dotkn掖 jej palcami prawej d這ni. Pos捫ki ukazuj go cz瘰to w豉郾ie w tym ge軼ie. Jest on symbolem opartych na m康ro軼i i wsp馧czuciu dzia豉 Buddy dla po篡tku wszystkich istot, oraz doskona貫go o鈍iecenia – do鈍iadczania nieustraszonej, radosnej i kochaj帷ej przestrzeni umys逝.

Jeszcze siedem tygodni Budda sp璠zi w medytacji obok drzewa bodhi. Nie by這 ju niczego, co m鏬豚y jeszcze osi庵n望, ani niczego, czego powinien si pozby. Musia jedynie przyzwyczai swoje cia這 do tego nowego, niezwyk貫go do鈍iadczenia, kt鏎e w naukach buddyzmu Diamentowej Drogi okre郵a si nast瘼uj帷o: „Najwy窺za prawda jest najwy窺z rado軼i.”

W lesie niedaleko Benares (Varanasi) spotka swoich pi璚iu dawnych towarzyszy praktyk ascetycznych. Nie podoba這 im si to, 瞠 Budda wr鏂i, jak uwa瘸li, do 鈍iatowego 篡cia. Gdy jednak zbli篡li si do niego, zafascynowa豉 ich promieniuj帷a od niego moc i zrozumieli, 瞠 sta這 si z nim co szczeg鏊nego. Zaciekawieni, poprosili go o wyja郾ienia. Tak oto Budda udzieli pierwszych nauk, kt鏎ych tre軼i by造 tak zwane Cztery Szlachetne Prawdy wyja郾iaj帷e, czym jest cierpienie i sk康 si bierze oraz jakie s metody prowadz帷e do stanu rado軼i i m康ro軼i pozbawionego cierpienia, czyli do wyzwolenia i o鈍iecenia.

Od tej chwili przez 45 lat Budda w璠rowa przez p馧nocne Indie udzielaj帷 nauk zwanych dharm. Otacza這 go zawsze wielu uczni闚, kt鏎zy w璠rowali razem z nim. Ich wsp鏊nota nazwana zosta豉 sang. Niezwyk造 jak na owe czasy by jej sk豉d, albowiem nale瞠li do niej kr鏊owie, kupcy i 瞠bracy, profesorowie uniwersytet闚 i rolnicy. System kastowy nie mia 瘸dnego znaczenia w sandze, kt鏎a zacz窸a bardzo szybko si rozrasta. Wkr鏒ce w sk豉d sangi wesz造 tak瞠 kobiety, kt鏎ym Budda r闚nie udziela nauk i mnisich 鈍i璚e. Z czasem pojawi這 si wiele o鈔odk闚, w kt鏎ych zatrzymywa si cz窷ciej i udziela specjalnych poucze. W Sarnim Parku niedaleko Benares dokona tak zwanego pierwszego obrotu ko貫m dharmy, czyli udzieli nauk, kt鏎e sta造 si podstaw szko造 Terawada. Na Wzg鏎zu S瘼闚 w Rad瞟ir udziela przede wszystkim nauk Wielkiej Drogi o wsp馧czuciu i m康ro軼i (drugi obr鏒 ko貫m dharmy); w Szrawasti (w kr鏊estwie Magadha) i Waisiali obja郾i wreszcie Diamentow Drog obejmuj帷 g堯wnie nauki o promiennej i otwartej naturze umys逝 (trzeci obr鏒 ko貫m dharmy). Mimo 瞠 Budda i jego uczniowie nigdy nie misjonowali, nowa nauka rozprzestrzenia豉 si szybko w p馧nocnych Indiach. Nauki otrzymywa ka盥y, kto by rzeczywi軼ie zainteresowany i 闚 rozw鎩 odbywa si w niewymuszony, swobodny spos鏏, zgodnie z zasad: „Gdzie jest jezioro, tam zjawi si 豉b璠zie; gdzie kwitn kwiaty, tam przylec pszczo造”.

Budda i jego uczniowie sp璠zali pory deszczowe na odosobnieniu, intensywnie praktykuj帷 medytacj. W pozosta造m czasie Budda podr騜owa i naucza. W ci庵u 45 lat udzieli 84 000 nauk, kt鏎e dzisiaj zebrane s w 108 tomach tworz帷ych tak zwany Kandziur. Gdy Budda umiera z powodu zatrucia nie鈍ie篡m jedzeniem w ma貫j wsi Kuszinagar – niedaleko miejsca swych urodzin – w wieku 80 lat, podczas majowej pe軟i ksi篹yca, jego ostatnie s這wa brzmia造: „Teraz mog umrze szcz窷liwy. Nie zatrzyma貫m ani jednej nauki w zamkni皻ej d這ni. Da貫m wam wszystko, co mo瞠 wam pom鏂”. A na samym ko鎍u doda: „Nie wierzcie w ani jedno moje s這wo tylko dlatego, 瞠 wypowiedzia je Budda. Sprawdzajcie, czy zgadza si z waszym do鈍iadczeniem. Sami b康嬈ie sobie 鈍iat貫m przewodnim.”

Po 鄉ierci Buddy jego nauki spisano podczas spotkania uczni闚 w Rad瞟ir. Pi璚iuset praktykuj帷ych zebra這 si tam specjalnie po to, 瞠by utrwali na pi鄉ie nauki, kt鏎e do tej pory przekazywano ustnie, cz瘰to w formie wierszowanej. Dlatego te ka盥a sutra, czyli tekst zawieraj帷y nauki Buddy Siakiamuniego, zaczyna si s這wami „Tak s造sza貫m…” i na pocz徠ku podaje miejsce, s逝chaczy, przyczyn i okoliczno軼i danej nauki. W ten spos鏏 nauki Buddy zosta造 zachowane dla przysz造ch pokole. Nauki Wielkiej Drogi i Diamentowej Drogi nie by造 w闚czas szeroko rozpowszechniane, bo przeznaczone by造 dla bardzo zaawansowanych i zdolnych uczni闚. Dlatego w du瞠j cz窷ci przekazywano je nadal ustnie.

Tematy pokrewne:

Trzy Drogi
O鈍iecenie
Cztery Szlachetne Prawdy
Dwana軼ie czyn闚 Buddy
Medytacja
Czym jest buddyjska medytacja?
Przegl康 nauk Buddy
Historyczny przegl康 rozprzestrzenienia buddyzmu