Zarys historii buddyzmu

Historyczny Budda Siakjamuni, kt鏎y 篡 przed ponad 2500 laty, nie pozostawi bezpo鈔ednio przez siebie spisanych nauk. Uczniowie Buddy zapisali je dopiero po jego 鄉ierci. Historia buddyzmu opiera si zar闚no na tekstach, jak te na przekazie ustnym.
Po osi庵ni璚iu o鈍iecenia Budda naucza przez 45 lat, przemierzaj帷 p馧nocne Indie. Na pocz徠ku przekazywa przede wszystkim podstawowe nauki Therawady, kt鏎ych celem jest uwolnienie si od w豉snego cierpienia. Na nich z kolei opieraj si nauki Wielkiej Drogi, podkre郵aj帷e rol wsp馧czucia i m康ro軼i, kt鏎e pozwalaj uwalnia od cierpienia nie tylko siebie, ale r闚nie innych. Jako ostatnie Budda przekaza nauki Diamentowej Drogi, kt鏎a zmierza bezpo鈔ednio do rozpoznania natury umys逝.
Buddyzm Therawady rozprzestrzeni si w ci庵u nast瘼nych stuleci po 鄉ierci Buddy w Indiach i dalej a po Iran i Azj Centraln. W I wieku naszej ery nauki Wielkiej Drogi przedosta造 si do p馧nocnych Indii, gdzie mi璠zy V a VIII wiekiem n.e. nast徙i okres ich wielkiego rozkwitu. Mniej wi璚ej w tym samym czasie w Tybecie zaczynano poznawa nauki Diamentowej Drogi.
W XI i XII w.n.e. buddyzm Therawady (tzw. buddyzm po逝dniowy) umocni si w krajach Azji po逝dniowo-wschodniej, na 字i Lance, Tajlandii, Birmie, cz窷ciowo w Wietnamie, Kambod篡, Laosie, Indonezji i Bali. Buddyzm Wielkiej Drogi i Diamentowej Drogi (tzw. buddyzm p馧nocny) rozprzestrzenia si na p馧noc i wsch鏚 od Indii: w Chinach, Japonii, Wietnamie, Korei, Tybecie i od XV/XVI w. tak瞠 w Mongolii.
W tym czasie buddyzm stopniowo zanika w kraju swojego pochodzenia, w Indiach. Na prze這mie tysi帷lecia islamscy agresorzy rozpocz瘭i podb鎩 Indii od strony p馧nocno-zachodniej. Do roku 1100 buddyzm zosta ca趾owicie zniszczony w Kaszmirze. Nauczyciele i praktykuj帷y uciekali na wsch鏚, na R闚nin 字odkowo-Indyjsk lub przez g鏎y do Tybetu. 100 lat p騧niej islamscy naje寮嬈y opanowali ca貫 Indie. W ko鎍owej fazie buddyzmu w Indiach nauczyciele buddyjscy skoncentrowali si na przenoszeniu kompletnych nauk do kraj闚, kt鏎e si na nie otworzy造. Dzi瘯i temu ca這嗆 nauk zosta豉 zachowana, pomimo spustoszenia Indii przez agresor闚. Palone przez barbarzy鎍闚 ksi捫ki by造 ju na szcz窷cie przet逝maczone na wiele j瞛yk闚 i zapoznawano si z nimi w odleg造ch cz窷ciach Azji.
Buddyzm wywar ogromny wp造w na kultur kraj闚, kt鏎e go wtedy przyj窸y i mia trwa ca貫 stulecia, a nawet tysi帷 lat, a do naszych czas闚.
Dzisiejszy buddyzm zawiera wi璚 w sobie niezwykle bogate, trwaj帷e ponad dwa i p馧 tysi帷a lat, 篡cie duchowe tak r騜norodnych kultur jak np. staro篡tne Indie, Japonia, Tybet, Chiny, Sri Lanka, Tajlandia czy Mongolia.

Buddyzm nie rozprzestrzenia si poprzez misjonowanie, lecz wzrasta tam, gdzie ludzie si na niego otwierali. Narodziny Buddy przypad造 na czas niezwykle bogatego rozkwitu umys這wego w kulturze indyjskiej, kiedy kwestionowano istniej帷e tradycje i wypr鏏owywano nowe drogi. Po 鄉ierci Buddy jego uczniowie dalej rozprzestrzeniali nauki. Buddyjski uniwersytet w Nalandzie na d逝gie stulecia sta si o鈔odkiem 篡cia umys這wego. Podr騜uj帷y kupcy przenosili wie軼i o naukach buddyjskich do innych kraj闚, kt鏎e z kolei zaprasza造 uczonych z Indii. Czasami nowe nauki wspierali wielcy kr鏊owie, jak A酣ka w Indiach, Trisong Detsen w Tybecie czy te cesarze chi雟cy. Wa積ym czynnikiem, kt鏎y mia wp造w na szerzenie nauk buddyjskich poza Indiami, by這 skodyfikowanie tekst闚 buddyjskich, co stanowi這 podstaw dla studi闚 filozofii buddyjskiej i tym samym prowadzi這 do dalszego rozprzestrzeniania si nauk.

W XX w. rozpocz窸a si w historii buddyzmu nowa faza rozwoju, kt鏎a nasili豉 si wraz z wyp璠zeniem lam闚 z Tybetu przez Chi鎍zyk闚: spotkanie Zachodu z buddyzmem. Ju w XIX, a szczeg鏊nie w XX w., uczeni brytyjscy, rosyjscy, niemieccy i francuscy zajmowali si tekstami buddyjskimi. Rozpoczynaj帷 od akademickich zainteresowa, Europejczycy odkrywali w ko鎍u buddyzm jako swoj drog 篡cia. Tak powsta造 pierwsze wsp鏊noty buddyjskie w Europie. Wraz z prze這mem w my郵eniu 鈍iata zachodniego w latach sze嗆dziesi徠ych rozpocz窸y si poszukiwania sensu i tre軼i 篡cia, a g喚bokie nauki buddyjskie odpowiada造 na wiele pyta r闚nie w naszej kulturze. W tym czasie tysi帷e ludzi na Zachodzie zacz窸o praktykowa buddyzm i do陰cza do wsp鏊not buddyjskich.

Tymczasem w Azji zmniejsza si zainteresowanie buddyzmem. Po inwazji Chin na Tybet w latach pi耩dziesi徠ych i sze嗆dziesi徠ych, kultura Tybetu zosta豉 prawie ca趾owicie zniszczona. Wyra幡ie wida, 瞠 najwi瘯sze duchowe otwarcie na nauki buddyjskie ma dzi miejsce przede wszystkim w zachodniej cz窷ci 鈍iata. Zdarza si nawet, 瞠 ludzie z Zachodu przenosz buddyzm do kraj闚 azjatyckich.

Tematy pokrewne:
Budda i buddyzm
砰cie Buddy
Buddyzm i spo貫cze雟two
Trzy drogi