Trzy Drogi
Nauki Buddy mo¿na podzieliæ na ró¿ne sposoby. Rozdzia³ ten przedstawia najczê¶ciej stosowany podzia³ na Therawadê, Wielk± Drogê i Diamentow± Drogê, który wi±¿e siê z ró¿nymi poziomami praktyki.
Przez 45 lat nauczania, Budda przekaza³ ró¿nym ludziom wyja¶nienia i wskazówki, jak mog± wykorzystaæ swoje ¿ycie, aby usun±æ trudno¶ci i osi±gn±æ trwa³e szczê¶cie. Poniewa¿ jego wypowiedzi odnosi³y siê zawsze do konkretnej sytuacji oraz uwzglêdnia³y ró¿norodne indywidualne nastawienia, uwarunkowania i zdolno¶ci, powsta³ z nich niezwykle zró¿nicowany i obszerny zbiór buddyjskich nauk. Chocia¿ sam Budda nigdy nie dokona³ ¿adnego podzia³u, to w sposób naturalny wy³oniono ró¿ne drogi lub „pojazdy” duchowego rozwoju, ze zró¿nicowanymi metodami, stosownie do indywidualnych mo¿liwo¶ci zrozumienia. Po¶ród wielu ogólnie przyjêtych podzia³ów na dwie, trzy a tak¿e dziewiêæ dróg, przedstawiony tutaj podzia³ na Diamentow± Drogê, Wielk± Drogê i Therawadê wi±¿e siê z ró¿nicami w praktyce medytacyjnej. Niemniej jednak niezale¿nie od przyjmowanego podzia³u, nale¿y rozumieæ, ¿e nie chodzi tu o przeciwne sobie ¶cie¿ki, lecz o ró¿ne podej¶cia, które siê wzajemnie uzupe³niaj±.
To, co jest czasami nazywane z perspektywy Wielkiej Drogi tak¿e Ma³± Drog±, okre¶lane jest przez samych praktykuj±cych Therawad± (co oznacza dos³ownie Drogê Starszych). Nie oznacza to, ¿e ¶cie¿ka ta jest mniej warto¶ciowa. Kluczowe dzia³anie tej praktyki skierowane jest na pozytywne zachowanie na poziomie zewnêtrznym i unikanie trudnych sytuacji, co czêsto uto¿samiane jest ze stylem mnisim. Na d³u¿sz± metê do¶wiadcza siê w ten sposób coraz przyjemniejszych wra¿eñ wskutek sprzê¿enia zwrotnego. Wspierany przez uspokajaj±c± medytacjê i zwi±zany z pogl±dem, ¿e przyczyna wszystkich trudno¶ci – czyli ja lub ego – nie posiada niezale¿nej egzystencji, praktykuj±cy osi±ga cel tej drogi, jakim jest wyzwolenie od wszelkiego cierpienia, tzw. stan Arhata. Arhat (skt.) lub inaczej „ten, który pokona³ wroga” jest wiêc kim¶, kto urzeczywistni³ stan spokoju, pokonuj±c wszystkie tendencje w umy¶le, które odpowiedzialne by³y za utrzymanie wyobra¿enia niezale¿nego ja.
Ludzie, którzy praktykuj± Wielk± Drogê, zainteresowani s± rozwijaniem m±dro¶ci, aktywnej mi³o¶ci i wspó³czucia. Nie tylko swojemu ¿yciu ale i ¿yciu innych chc± nadaæ wiêkszy sens i sprawiæ by by³o bogatsze. Z drogi tej czêsto korzystaj± ludzie ¶wieccy, za¶ jej podstaw± jest motywacja, a nie koncentracja na zewnêtrznym zachowaniu. Celem jest tu doskonalenie w³asnych zdolno¶ci, aby móc przynosiæ po¿ytek wszystkim istotom w mo¿liwie najlepszy sposób. Ostatecznym rezultatem pod±¿ania t± drog± jest stan buddy, w którym wszystkie w³a¶ciwo¶ci umys³u s± doskonale rozwiniête.
Diamentowa Droga przyci±ga przede wszystkim ludzi, którzy s± przekonani, ¿e wszyscy maj± naturê buddy. Chodzi tu g³ównie o pielêgnowanie pogl±du, ¿e ka¿da istota posiada ju¿ wszystkie o¶wiecone w³a¶ciwo¶ci (nieustraszono¶æ, rado¶æ, aktywne wspó³czucie) i ¿e ró¿ne rodzaje m±dro¶ci zawsze istnia³y w umy¶le. Trzeba tylko usun±æ wszelkie zas³ony, które uniemo¿liwiaj± do¶wiadczenie tego stanu. Jako tak zwany urzeczywistniajacy (kiedy¶ okre¶lany czêsto egzotycznie brzmi±cym s³owem „jogin”) æwiczy siê w postrzeganiu wszystkiego na najwy¿szym i najczystszym poziomie, a w ten sposób – w do¶wiadczaniu bogactwa, jakie niesie ze sob± ka¿da ¿yciowa sytuacja. Poprzez identyfikowanie siê z w³asn± natur± buddy znikaj± wszelkie zas³ony umys³u i osi±gamy cel – stan buddy, o¶wiecenie.
Zanim buddyzm w ci±gu minionych dziesiêcioleci rozprzestrzeni³ siê w ró¿nych czê¶ciach ¶wiata, Diamentow± Drogê praktykowano w jej pe³nej formie tylko w Tybecie i krajach do niego przyleg³ych. Niektóre jej aspekty s± tak¿e obecne w chiñskim buddyzmie chan i japoñskim zen. Wielka Droga rozprzestrzeni³a siê w pó³nocnych krajach buddyjskich: w krajach Himalajów, Ladaku, Nepalu, Sikkimie, Bhutanie, a tak¿e w Mongolii, Chinach, Japonii, Wietnamie, Tajwanie i Korei. Za tradycj± Therawady pod±¿ano g³ównie w po³udniowych krajach buddyjskich, np. na Sri Lance, w Birmie, Tajlandii, Laosie i Kambod¿y.
Tematy powi±zane:
Natura buddy
Historyczne t³o rozprzestrzeniania siê buddyzmu
M±dro¶æ, mi³o¶æ i wspó³czucie
