Medytacja - 獞iczenia praktyczne

Wa積 cz窷ci olbrzymiego spektrum nauk o naturze umys逝, kt鏎ych Budda udzieli na przestrzeni 45 lat, s wyja郾ienia dotycz帷e szczeg鏊nie skutecznych metod medytacji. Buddyjska medytacja nigdy nie jest pojmowana jako technika sama w sobie, lecz jako jeden z element闚 w ca這軼i nauk buddyjskich dotycz帷ych podstawy, drogi i celu. Medytowaniu powinno towarzyszy wykonywanie pozytywnych dzia豉, rozwijanie wsp馧czucia i m康ro軼i, jak r闚nie utrzymywanie wyzwalaj帷ego pogl康u. Dopiero kiedy medytacji towarzyszy intencja rozwijania si dla ostatecznego po篡tku nie tylko nas samych, ale r闚nie innych, oraz nastawienie, by dzieli si wszelkim dobrem, kt鏎e stanie si naszym udzia貫m, mo積a j nazwa buddyjsk medytacj. Postawa cia豉, kt鏎 przyjmuje si podczas medytacji, u豉twia osi庵ni璚ie dobrej koncentracji. Ostatecznym celem medytacji buddyjskiej jest wgl康 w natur umys逝, rozpoznanie ostatecznej prawdy.

Wyja郾ienia na temat natury umys逝 s czasami okre郵ane jako tajemne. Brzmi to zaskakuj帷o, gdy nic nie jest nam bli窺ze ni w豉sny umys. Wyja郾ienia te nazywane s tajemnymi nie dlatego, 瞠 s trzymane w tajemnicy, lecz raczej z tego powodu, 瞠 umys mo積a okre郵i jako tajemniczy z natury, niemo磧iwy do opisania poj璚iami, poniewa nie jest on „rzecz”. Nie ma koloru, kszta速u, rozmiaru, ani smaku. I chocia nie mo積a go znale潭, jest podstaw wszystkich naszych do鈍iadcze. Umys, kt鏎y patrzy przez nasze oczy, s造szy przez nasze uszy, kt鏎y do鈍iadcza i rozumie, jest 鈍iadomy swoich do鈍iadcze, nie widz帷 przy tym siebie samego. Niezdolno嗆 umys逝 do zobaczenia samego siebie nazywana jest w buddy幟ie podstawow niewiedz.
Medytacja dzia豉 w ten spos鏏, 瞠 doprowadza umys do stanu, w kt鏎ym mo瞠 on sam siebie rozpozna. Mo積a to por闚na do sytuacji oka, kt鏎e widzi 鈍iat, ale siebie mo瞠 zobaczy dopiero po spojrzeniu w lustro.
Buddyjska medytacja ma dwa g堯wne aspekty: uspokojenie umys逝 oraz wgl康 w jego natur.
Medytacja, kt鏎a w sanskrycie nazywa si siamatha, a po tybeta雟ku szine, pozwala uspokoi umys. 安iadomo嗆 koncentruje si tutaj na jakim przedmiocie (np. na formie buddy) lub na oddechu. W ten spos鏏 umys uczy si spoczywa bez wysi趾u tu i teraz, nie pod捫aj帷 za my郵ami i uczuciami, kt鏎e wci捫 si w nim pojawiaj. Gdy umys ulega rozproszeniu odbiegaj帷 w przysz這嗆 lub przesz這嗆, po prostu w spos鏏 ca趾owicie rozlu幡iony wracamy do obiektu koncentracji. W ten spos鏏 umys stopniowo si uspokaja i przestaje odchodzi od przedmiotu, na kt鏎ym si koncentruje. Staje si jak nieporuszona tafla oceanu, kt鏎a wszystko dok豉dnie odbija. Towarzyszy temu do鈍iadczenie przejrzysto軼i, wolno軼i i rado軼i. W efekcie tej praktyki wytwarza si poczucie nadmiaru i lekko軼i, jak r闚nie wzrastaj帷a zdolno嗆 do niepod捫ania za przeszkadzaj帷ymi, trudnymi emocjami.
Medytacja uspokojenia umys逝 tworzy fundament dla medytacji wgl康u (skt. wipasjana, tyb. lagtong). Jej celem jest rozpoznanie g喚bokiej natury umys逝. Gdy jest on rozproszony, nie ma mo磧iwo軼i zobaczenia samego siebie. Podobnie jak oko, widzi wszystkie zjawiska, ale nie mo瞠 zobaczy siebie samego. T w豉軼iwo嗆 nazywamy podstawow niewiedz. Po osi庵ni璚iu uspokojenia umys逝 - stanu wolnego od rozproszenia - mo磧iwe jest zobaczenie umys逝 samego w sobie, tego, kt鏎y wszystko prze篡wa. Umys mo瞠 wtedy rozpozna sw w豉sn istot, w豉sn podstawow natur, a nie tylko prze篡cia, kt鏎e si w nim pojawiaj. Do鈍iadcza siebie jako ponadczasowej przestrzeni bez centrum i granic, wolnej, wszechprzenikaj帷ej, ponadczasowej i radosnej.
Dzi瘯i medytacji mo積a r闚nie zobaczy, jaka jest natura my郵i i uczu. Pojawiaj si one w otwarto軼i umys逝, rozgrywaj si w niej, s przez ni rozpoznawane i ponownie si w niej rozpuszczaj. Ich natura nie r騜ni si zatem od przestrzeni, z kt鏎ej si wy這ni造. Przypominaj fale na oceanie, kt鏎e nie posiadaj swojej odr瑿nej esencji, lecz s tylko wyrazem jego bogactwa i nieograniczono軼i.

Medytacja mi這軼i i wsp馧czucia na 軼ie盧e Wielkiej Drogi (Mahajana)
Wa積ym 獞iczeniem na 軼ie盧e Wielkiej Drogi jest medytacja dawania i brania, zwana po tybeta雟ku tonglen. Towarzyszy jej wyra瘸nie silnego 篡czenia, aby m鏂 uwolni od wszelkich trudno軼i najpierw jak捷 blisk nam osob, a p騧niej wszystkie czuj帷e istoty. Przy ka盥ym wdechu medytuj帷y wyobra瘸 sobie, 瞠 zabiera wszystkie problemy istot w formie czarnego 鈍iat豉, czarne 鈍iat這 przekszta販a si w sercu i przy wydechu promieniuje w postaci bia貫go 鈍iat豉 do wszystkich istot, daj帷 im wszelkie szcz窷cie i rado嗆. Na zako鎍zenie medytuj帷y wyobra瘸 sobie, 瞠 wszystkie istoty s szcz窷liwe i wolne od jakichkolwiek cierpie. Nast瘼nie spoczywa przez chwil w otwarto軼i umys逝. Medytacja zasiewa mocne pozytywne wra瞠nia w umy郵e, rozwija mi這嗆 i wsp馧czucie, pog喚bia m康ro嗆 i 鈍iadomo嗆, 瞠 cierpienie w swej naturze nie jest rzeczywiste. Medytacja ta sk豉da si z trzech cz窷ci. W pierwszej nast瘼uje uspokojenie umys逝 (szine), w 鈔odkowej praktykujemy dawanie i branie, a w ko鎍owej rozwijany jest wgl康 w natur umys逝 (lagtong).

Medytacja na aspekty o鈍ieconego umys逝 (jidamy) na 軼ie盧e Diamentowej Drogi (Wad穋ajana)
Fazy uspokojenia i wgl康u w natur umys逝 wyst瘼uj r闚nie w medytacji stosowanej na poziomie Diamentowej Drogi. Dodatkowym, szczeg鏊nym 鈔odkiem stosowanym w tej metodzie jest koncentracja na aspektach o鈍ieconego umys逝, jidamach (sankskryt), kt鏎e medytuj帷y wyobra瘸 sobie przed lub ponad sob. Medytacja dzieli si na dwie fazy: faz budowania i faz rozpuszczania czy stopienia, kt鏎e odpowiadaj uspokojeniu i wgl康owi.
Po osi庵ni璚iu o鈍iecenia Budda ukazywa uczniom absolutne w豉軼iwo軼i umys逝 w postaci form z energii i 鈍iat豉 (jidam闚). Ponadto przekaza tzw. mantry, kt鏎e na poziomie wibracji d德i瘯u s wyrazem ponadczasowych w豉軼iwo軼i umys逝, takich jak: niewzruszono嗆, rado嗆, m康ro嗆 i mi這嗆 - sk豉dniki naszej ponadczasowej istoty.
W fazie budowania medytuj帷y wyobra瘸 sobie przed sob lub nad swoj g這w posta jakiego buddy (jidama) jako form z energii i 鈍iat豉 (podobn do hologramu). Ka盥y detal takiej formy medytacyjnej ma znaczenie symboliczne i wskazuje na ponadczasowe w豉軼iwo軼i umys逝. Dzi瘯i temu, 瞠 w efekcie praktyki umys potrafi spocz望 w jednym punkcie, jakim jest dla niego w豉郾ie wyobra穎na forma buddy, umys stabilizuje si, co jest r闚noznaczne z jego uspokojeniem (szine). Dodatkowo wydarza si co, co mo積a by okre郵i jako przebudzenie. Dzi瘯i koncentrowaniu si na danym jidamie i jego mantrze, w umy郵e medytuj帷ego budz si dok豉dnie te same o鈍iecone w豉軼iwo軼i, jakie wyra瘸 ten w豉郾ie aspekt buddy. Koncentracja na tej „zewn皻rznej” formie umo磧iwia przebudzenie i rozpoznanie tego, co jest od zawsze nasz prawdziw istot – naszym w豉snym potencja貫m wolno軼i i rado軼i.
Na zako鎍zenie medytacji forma buddy rozpuszcza si w 鈍iat這 (faza stopienia) i podobnie jak woda wlana do wody, staje si jedno軼i z umys貫m medytuj帷ego, kt鏎y jest teraz tylko bezkresn, woln i przytomn przestrzeni. Tak oto prawda na zewn徠rz i wewn徠rz staj si nierozdzielne. Medytuj帷y spoczywa w stanie wykraczaj帷ym poza wszelkie wyobra瞠nia i koncepcje. 安iadomo嗆 spoczywa sama w sobie, nie koncentruj帷 si 瘸dnym konkretnym obiekcie i rozpoznaje tym samym coraz bardziej swoj prawdziw natur (lagtong). Gdy zasieje si w ten spos鏏 wystarczaj帷o du穎 dobrych wra瞠 w umy郵e i stopniowo uwalnia si on od zaciemnie, mo磧iwe jest uzyskanie (podczas fazy stopienia) spontanicznego wgl康u w natur umys逝, o鈍iecenia. Urzeczywistnieni, o鈍ieceni mistrzowie opisuj umys jako otwart, 鈍ietli軼ie przejrzyst, niczym nie ograniczon przestrze, jak r闚nie jako spontaniczny wyraz niewzruszono軼i, rado軼i i mi這軼i przejawiaj帷y si dla dobra wszystkich czuj帷ych istot.

Tematy pokrewne:
Trzy Drogi
Czym jest buddyzm?
Czym jest buddyjska medytacja?