Cztery szlachetne prawdy

Wszystko, co uwarunkowane jest cierpieniem.
Cierpienie ma swoj przyczyn.
Istnieje koniec cierpienia.
Istnieje droga, kt鏎a prowadzi do ko鎍a cierpienia.

Siedem tygodni po osi庵ni璚iu o鈍iecenia Budda wyg這si nauki o czterech szlachetnych prawdach. Wyja郾iaj one podstaw, drog i cel buddyjskiej praktyki. Wyst瘼uj na wszystkich poziomach nauk Buddy.
Osi庵aj帷 o鈍iecenie Budda urzeczywistni wgl康 w relatywn i absolutn prawd wszystkich zjawisk. Zobaczy, jak na relatywnym poziomie istoty do鈍iadczaj naprzemiennie szcz窷cia i cierpienia, kt鏎e wzajemnie si warunkuj. Mimo 瞠 wszyscy szukaj trwa貫go spe軟ienia, nikomu nie udaje si go osi庵n望; szcz窷cie znane jest tylko jako przeciwie雟two cierpienia, a cierpienie jako przeciwie雟two szcz窷cia. A zatem szcz窷cie do鈍iadczane przez zwyczajne istoty nie jest absolutne i trwa貫, a punktem odniesienia dla niego jest cierpienie.
Jednocze郾ie z perspektywy prawdy absolutnej Budda dostrzeg, 瞠 stan Buddy czyli o鈍iecenie jest naturalnym stanem wszystkich istot, bezczasowym wyra瞠niem si umys逝. Budda powiedzia: „Wszystkie istoty s ju buddami, jednak瞠 nie wiedz o tym.” Stwierdzi, 瞠 cierpienie, wynika z niewiedzy dotycz帷ej natury umys逝 i rzeczy, wskutek czego umys nie do鈍iadcza nieoddzielnej od niego najwy窺zej rado軼i.
Nauki o czterech szlachetnych prawdach stanowi esencj nauk buddyjskich ukazuj帷 przej軼ie od ograniczonego, zwyk貫go do鈍iadczania do stanu wyzwolenia z cierpienia i do o鈍iecenia. Budda wy這篡 je nast瘼uj帷o:

1. Wszystko, co uwarunkowane jest cierpieniem
Z absolutnego punktu widzenia, nieustraszono嗆, rado嗆 i mi這嗆 s spontanicznym wyrazem umys逝, gdy jest on wolny od ogranicze. Takie jest do鈍iadczenie Buddy, do kt鏎ego mo瞠 doj嗆 ka盥a istota, albowiem ka盥a istota posiada natur buddy. W por闚naniu z tym stanem nawet najwi瘯sze uwarunkowane szcz窷cie prze篡wane przez nieo鈍iecone istoty jest ograniczone i zawiera nasiona cierpienia, poniewa jako uwarunkowane musi si zmienia i ostatecznie przemija, gdy jego warunki si zmieni.
Budda opisuje trzy rodzaje cierpienia, kt鏎e prze篡wamy silniej lub s豉biej w zale積o軼i od tego, w jakim stopniu je sobie u鈍iadamiamy:

1. Cierpienie, jakim jest staro嗆, choroba i 鄉ier. Je郵i identyfikujemy si ze swoim cia貫m, staro嗆, choroba i 鄉ier b璠 dobierane jako realne cierpienie, kt鏎e bezpo鈔ednio nas dotyczy.
2. Cierpienie zmiany, kt鏎ego 廝鏚貫m jest przywi您anie do tego, co przemijalne, a wi璚 przywi您anie do uwarunkowanego szcz窷cia, kt鏎e nie mo瞠 trwa wiecznie.
3. Cierpienie wynikaj帷e z niedostrzegania uwarunkowania wszystkich rzeczy. Ta najbardziej subtelna forma cierpienia, bierze si z faktu, 瞠 umys prawie zawsze jest pokryty jakimi zas這nami, kt鏎e nie pozwalaj widzie rzeczy takimi, jakimi s. Dlatego trudno uzyska kontrol nad swoim 篡ciem i wyrwa si z uwarunkowanej egzystencji.

2. Istnieje przyczyna cierpienia
Budda twierdzi, 瞠 przyczyn cierpienia jest niewiedza. Nieo鈍iecony umys nie jest w stanie rozpozna swojej w豉snej natury, poniewa funkcjonuje jak oko: postrzega wszystko, co jest na zewn徠rz, nie potrafi jednak dostrzec samego siebie. Innymi s這wy, ka盥e do鈍iadczenie zak豉da podzia na tego, kto do鈍iadcza i to, co jest do鈍iadczane. Dlatego m闚i si, 瞠 nieo鈍iecone do鈍iadczanie ma charakter dualistyczny, opiera si na poczuciu oddzielenia.
Umys sw zdolno嗆 do鈍iadczania (鈍iadomo嗆) prze篡wa jako „ja” (podmiot). Natomiast swoje bogactwo czyli to, co si w nim i z niego wy豉nia, prze篡wane jest mylnie jako co odr瑿nego od niego samego (przedmiot). Jednak瞠 oddzielno嗆 obu tych skrajnych biegun闚 jest iluzoryczna, nie istniej one same w sobie. Gdy bowiem poszukamy jakiego „ja” oka瞠 si, 瞠 nie mo積a go znale潭 w ciele, w uczuciach ani w my郵ach. R闚nie to, co inne od nas samych nie istnieje samo w sobie po pierwsze dlatego, 瞠 jest tylko zespo貫m warunk闚, kt鏎e musz si kiedy rozej嗆, a po drugie nie istnieje niezale積ie od faktu bycia postrzeganym. Je郵i bowiem chcieliby鄉y udowodni, 瞠 przedmioty istniej niezale積ie od tego, 瞠 s postrzegane, musieliby鄉y postrzega, 瞠 istniej wtedy kiedy nie s postrzegane, a wi璚 ostatecznie musieliby鄉y je jednak postrzega!
Niemniej jednak przyzwyczajenie do dualistycznego do鈍iadczenia jest bardzo silnym nawykiem naszego umys逝. Niewiedza o iluzoryczno軼i dualizmu jest przyczyn cierpienia, albowiem na podstawie tego poczucia oddzielenia wy豉niaj si emocje, kt鏎e decyduj o jako軼i naszych do鈍iadcze w 鈍iecie. Je郵i uznaje si, 瞠 istnieje postrzegaj帷y i to, co postrzegane, to natychmiast z tego dualizmu powstaje przywi您anie do tego, co przyjemne, awersja wobec tego, co nieprzyjemne oraz poczucie niezdecydowania (pomieszanie) wobec tego, co trudno nam okre郵i jako przyjemne lub nieprzyjemne.
Z przywi您ania z kolei powstaje sk徙stwo, z awersji zazdro嗆, a z pomieszania duma, czyli 6 tzw. przeszkadzaj帷ych emocji. Wymienione emocje staj si powodem naszych dzia豉, one za wywo逝j kolejne emocje u nas samych i u innych i tak nieo鈍iecony spos鏏 prze篡wania wci捫 nap璠za sam siebie. Efekty naszych dzia豉 r闚nie wywo逝j w nas emocjonalne reakcje, przy czym mamy sk這nno嗆, by win za wszelkie negatywne do鈍iadczenia obarcza innych, co zn闚 powoduje kolejn nieo鈍iecon, negatywn reakcj itd.

3. Istnieje koniec cierpienia
Budda wskazuje nast瘼nie cel, jakim jest wyzwolenie i o鈍iecenie. Wyzwolenie (tzw. ma豉 nirwana) polega nie tylko na intelektualnym zrozumieniu, 瞠 „ja” jest iluzj, ale i na do鈍iadczeniu stanu braku ego. Je郵i ja jest iluzj, nie ma nikogo, kto m鏬豚y ulega takim emocjom, jak gniew czy duma. Emocje te, pozbawione swojego w豉軼iciela, trac punkt oparcia i ostatecznie si uspakajaj; powstaje g喚bszy wgl康 i przejrzysto嗆 oraz zrozumienie, 瞠 my郵i i uczucia s spontanicznym wyrazem bogactwa bezosobowego umys逝, kt鏎y dot康 ogranicza siebie nak豉daj帷 na samego siebie ciasne granice tego, co nazywa ja. Umys zaczyna prze篡wa sw naturaln wolno嗆 i rozpoznaje, 瞠 nie jest cia貫m, a jedynie poprzez nie dzia豉.
O鈍iecenie (wielka nirwana) jest pe軟ym do鈍iadczeniem natury umys逝. Umys rozpoznaje nie tylko iluzoryczno嗆 ja, ale i odkrywa, 瞠 jego natura nie jest r騜na od natury wszystkich zjawisk. Nie jest wi璚 r騜ny od czegokolwiek, jest powi您any ze wszystkim. W tym stanie wsp馧czucie i dzia豉nie dla dobra innych staje si czym absolutnie naturalnym i nie mo瞠 ju towarzyszy mu uczucie, 瞠 kto robi co dla kogo z jakiego powodu (tego rodzaju wsp馧czucie por闚nuje si do s這鎍a, kt鏎e 鈍ieci samo z siebie na wszystko, bez 瘸dnej r騜nicy). Ta nieoddzielno嗆 od ca這軼i wyra瘸 si r闚nie jako absolutna m康ro嗆, bezpo鈔ednie poznanie rzeczywisto軼i. Temu zrozumieniu z kolei towarzyszy nieograniczona rado嗆 i nieustraszono嗆, poniewa nie ma niczego zewn皻rznego, co mog這by sta si zagro瞠niem i ograniczeniem – umys jest to窺amy ze wszystkim. Po tybeta雟ku pe軟e o鈍iecenie czyli stan buddy nazywa si sangdzie; nazwa ta oznacza umys ca趾owicie oczyszczony i w pe軟i rozwini皻y – ca趾owicie oczyszczony z dualizmu i wszelkich stan闚, kt鏎e s jego skutkiem oraz w pe軟i rozwini皻y potencja umys逝 wyra瘸j帷y si jako wsp馧czucie, m康ro嗆, nieustraszono嗆 i rado嗆.

4. Istnieje droga do ko鎍a cierpienia
Trzy poprzednie prawdy s ukazaniem obecnej sytuacji - cierpienia nieo鈍ieconych istot, identyfikacj jej przyczyny i wskazaniem alternatywy, jak jest o鈍iecenie. Ostatnia prawda m闚i o drodze do jego osi庵ni璚ia, a wi璚 o drodze prowadz帷ej poza cierpienie. Drog t s oczywi軼ie nauki Buddy. Podczas 45 lat nauczania Budda udzieli 84 000 nauk, kt鏎e da造 jego uczniom i przyjacio這m mo磧iwo嗆 przekszta販enia ka盥ej chwili w 篡ciu w krok na drodze do wyzwolenia i o鈍iecenia. Na poziomie Diamentowej Drogi pokaza im medytacje, kt鏎e umo磧iwiaj identyfikacj z nieuwarunkowanymi w豉軼iwo軼iami w豉snego umys逝. Na poziomie Wielkiej Drogi naucza znaczenia wsp馧czucia i m康ro軼i jako wyzwalaj帷ej postawy i pogl康u. Na poziomie Therawady naucza o przyczynie i skutku (karma), o tym, 瞠 sami tworzymy nasze 篡cie, a wi璚 mo瞠my decydowa o tym, co b璠ziemy prze篡wa.

Teksty powi您ane:

砰cie Buddy
Ko這 篡cia – samsara
Trzy rodzaje cierpienia
O鈍iecenie
Sze嗆 wyzwalaj帷ych dzia豉
Medytacja – 獞iczenia praktyczne